Moet ik toestemming vragen om thuis werken uit te voeren?

Als je bouwwerken, renovatiewerken, aanpassingen aan de buitenkant of andere werken uitvoert, moet je je de volgende vraag stellen: heb ik een stedenbouwkundige vergunning nodig? In Wallonië en Brussel is een vergunning verplicht als je bepaalde zeer grote ingrepen of werken wil uitvoeren. 

 

      

Handelingen en werken die een vergunning vereisen

 

Je moet vertrekken van het principe dat je voor alle handelingen en werken een stedenbouwkundige vergunning nodig hebt. Als je artikel D.IV.4 van het Wetboek van Ruimtelijke Ontwikkeling [1] (Waals Gewest) en artikel 98 van het Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening [2] leest, merk je dat de vereiste van een stedenbouwkundige bouwvergunning breed wordt toegepast. Werken waar je in principe een vergunning voor nodig hebt, zijn onder andere:

 

  • de bouw van een woning of een bijgebouw;

 

  • de renovatie van een gebouw waarbij het uitzicht of het volume verandert of de stabiliteit wordt aangetast;

 

  • de plaatsing van een paraboolantenne of een luchttank;

 

  • de plaatsing van een reclamepaneel;

 

  • de creatie van een logies in een bestaand gebouw;

 

  • het rooien van bepaalde bomen;


  • enz.

 

In sommige gevallen is een vergunning noodzakelijk, ook al worden er geen werken uitgevoerd, bijvoorbeeld: bepaalde bestemmingswijzigingen van een goed of het gebruik van een terrein om er materiaal op te slaan of afval te storten of om buiten een campingterrein een caravan te plaatsen.

 

Een aanvraag voor een stedenbouwkundige vergunning moet je indienen via een reglementair formulier. Normaal is de gemeente hiervoor bevoegd. De vergunning wordt niet automatisch toegekend, maar impliceert een reële evaluatiebevoegdheid van de gemeente. Ze zal nagaan of voldaan is aan de vereisten van de goede inrichting van de plaats en of de regels van ruimtelijke ordening en de stedenbouwkundige regels worden gerespecteerd. Ze kan in dat kader voorwaarden stellen of zelfs de toekenning van de vergunning weigeren. Het is dus noodzakelijk om daarmee rekening te houden bij de planning van de werken, want in functie van het project kan het verschillende maanden duren voor je de stedenbouwkundige vergunning krijgt.

 

 

Vrijstellingen van een vergunning

 

Het toepassingsveld waarbinnen een stedenbouwkundige vergunning vereist is, is zo breed dat het nodig was om vrijstellingen te voorzien, om te vermijden dat werken met een zeer lage impact onderworpen zouden zijn aan zo’n formaliteit. De lijst met vrijstellingen van een vergunning en hun voorwaarden is vastgelegd in artikel R.IV.1-1 van het Wetboek van Ruimtelijke Ordening voor het Waalse Gewest en in het besluit van 13 november 2008 dat bepaalt welke handelingen en werken vrijgesteld zijn van een stedenbouwkundige vergunning voor het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest [3].

 

Voorbeelden van werken die vrijgesteld zijn van een vergunning, mits respect voor de voorwaarden in de bovenbedoelde bepalingen:

 

  • de plaatsing van een niet-overdekt zwembad;

 

  • de plaatsing van afsluitingen;

 

  • het bouwen van een bijgebouw dat losstaat van het hoofdgebouw met een oppervlakte van 9 m² (Brussel) of 40 m² (Wallonië);

 

  • de plaatsing van zonnepanelen;

 

  • de vervanging van het raamwerk.

 

Je moet heel goed opletten dat je de soms talrijke vrijstellingsvoorwaarden op de letter volgt. Zodra er één voorwaarde niet wordt gerespecteerd, ook al is het maar voor een paar centimeter, is een stedenbouwkundige vergunning nodig.

 

 

Inbreuken

 

Als je werken uitvoert zonder stedenbouwkundige vergunning, na de vervaldatum of niet conform de vergunning, bega je een strafrechtelijke inbreuk. Als er geen strafrechtelijke vervolging volgt, is het mogelijk dat de overtreder een administratieve transactie zal moeten betalen in Wallonië of een administratieve geldboete in  Brussel [4].

 

Hij zal in elk geval de situatie moeten regulariseren door het goed ofwel in de oorspronkelijke staat te herstellen of door een regulariserende stedenbouwkundige vergunning te verkrijgen als de werken aanvaardbaar zijn volgens de geldende regels.

 

Bij de aankoop van een goed moet je nagaan of er eventueel sprake is van een bouwovertreding. Het in standhouden van handelingen en werken uitgevoerd zonder vergunning is ook een inbreuk. Dat betekent dat als iemand een onroerend met een bouwovertreding koopt en er niet onmiddellijk iets aan doet, eigenlijk een inbreuk begaat, zonder de werken in overtreding zelf te hebben uitgevoerd.

 

In het Waalse Gewest bestaat er ook een amnestieregime voor bepaalde oude inbreuken om vastgoedtransacties veilig te stellen. Artikel D.VII.1 bis van het Wetboek van Ruimtelijke Ontwikkeling voorziet dat handelingen en werken uitgevoerd of opgericht voor 1 maart 1998 onweerlegbaar in overeenstemming worden geacht te zijn met het recht van ruimtelijke ordening en stedenbouw. Dit conformiteitsvermoeden is enkel onder strenge voorwaarden van toepassing. Het is niet van toepassing op werken die niet in overeenstemming zijn met het gewestplan of op het creëren van logies.

 


Nuttige links:

Voor het Waalse Gewest: https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2016072047&table_name=wet

 

Voor het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest: https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2004040935&table_name=wet

 

 

Arnaud RANSY 

Jurist, gespecialiseerd in milieurecht

Unie van Waalse steden en gemeenten

 

[1]https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2016072047&table_name=wet

 

[2]https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2004040935&table_name=wet

 

[3]http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2008111337&table_name=wet

 

[4] De betaling is de voorwaarde van de toekenning van een regularisatievergunning. Dat verklaart haar bindende karakter, ondanks het feit dat ze kan worden geweigerd door de overtreder.