COVID 19: hoe de moed erin houden tijdens quarantaine

Een van de maatregelen die de autoriteiten in het kader van het beheer van COVID19 opleggen is verplichte quarantaine. Wie in quarantaine moet ervaart meestal veel stress. Wat zijn de negatieve effecten? Hoe zorg je voor je geestelijk welzijn?



Quarantaine is de inperking en beperking van de bewegingsvrijheid van personen die mogelijk aan een besmettelijke ziekte zijn blootgesteld. Zo wil men bepalen of zij ziek worden en op die manier het risico op besmetting van anderen verminderen. Quarantaine kan gaan van massa-quarantaine tot zelfisolatie thuis.


De quarantaine is weliswaar in het algemeen belang, maar heeft ook psychologische gevolgen door de stress die ze veroorzaakt. Dit is gedocumenteerd in verschillende studies in het kader van diverse epidemieën.


Dit artikel beschrijft kort de stressfactoren en psychologische effecten van quarantaine. We stellen ook enkele manieren voor om beter om te gaan met de periode van quarantaine, zowel als gezondheidsprofessional die het de maatregel moet aankondigen als persoon die in quarantaine moet.

 


Stressfactoren door de quarantaine – psychologische impact


  • Duur van de quarantaine. Hoe langer de quarantaine duurt (meer dan 10 dagen), hoe meer ze gepaard gaat met een achteruitgang van de geestelijke gezondheid, de ontwikkeling van posttraumatische stresssymptomen, vermijdingsgedrag en boosheid.
    Wie zelf besluit om in quarantaine te gaan, zal minder stress ervaren omdat hij of zij ervoor kiest om zijn of haar eigen vrijheid te beperken. Deze keuze wordt ook als onbaatzuchtig en ondersteunend ervaren.


  • Angst voor besmetting. Mensen in quarantaine zijn bezorgder en letten meer op hun gezondheid en fysieke symptomen, soms tot maanden later. Ze hebben ook meer schrik om anderen, vooral familieleden, te besmetten.


  • Frustratie en verveling. Het gebrek aan dagelijkse routine en het verminderde sociale en fysieke contact als gevolg van de opsluiting leidt tot verveling, frustratie en een gevoel van isolement, afgesneden van de rest van de wereld.


  • Onaangepaste voorraden. Gebrek aan toegang tot bepaalde essentiële hulpbronnen (water, voedsel, kleding, huisvesting of medicijnen,) zorgt voor frustratie en angst, soms tot lang na de quarantaine.


  • Onbetrouwbare informatie. Geen of laattijdige informatie van de autoriteiten of onduidelijke richtlijnen rond de quarantaine, zoals verwarring over de redenen daarvoor of een vermeend gebrek aan transparantie, maken bang en doen het ergste vrezen.


  • Financiële verliezen. Onvoorzien jobverlies, verzorgingskosten en andere onvoorziene lasten kunnen leiden tot uiteenlopende sociaaleconomische schade. Dit kan leiden tot boosheid en angst tot enkele maanden na de quarantaine.


  • Stigmatisering door anderen. Wie in quarantaine is geplaatst kan door sommige mensen in de gemeenschap (buren, vrienden, collega’s of zelfs familie) met de vinger worden gewezen en gestigmatiseerd, zelfs na afloop van de quarantaine. Hierbij kan het gaan om allerhande gedrag jegens de persoon in quarantaine, zoals gemeden worden, niet meer uitgenodigd worden voor sociale activiteiten, met argwaan of kritisch benaderd worden.


  • Terugkeer naar je “normale” routine De volledige hervatting van het werk en sociale routines kan dagen tot weken of zelfs maanden in beslag nemen. Zich hiervan op voorhand bewust zijn kan de impact verminderen.




Negatieve psychologische symptomen na quarantaine



De combinatie van verschillende stressfactoren kan leiden tot psychologische symptomen na de quarantaine: emotionele stoornissen, depressie, verwarring, angst, boosheid, slapeloosheid door angst, slecht humeur of prikkelbaarheid. De laatste twee komen het meest voor. Deze symptomen verminderen in de loop van de tijd, maar kunnen tot enkele maanden na de quarantaine voortduren.





Enkele mogelijkheden om je beter te voelen tijdens de quarantaine

 

Voor de professional in gezondheidszorg

 

Leg een zo kort mogelijke quarantaine op, of voor een wetenschappelijk verantwoorde duur. Wijzig de duur alleen in geval van overmacht en met de nodige uitleg.

 

Geef een bondige, duidelijke en praktische uitleg over de aard van de ziekte, de redenen van de quarantaine en alle verdere nodige inlichtingen om ongewenste psychologische gevolgen te vermijden en bereidheid van de patiënt om er zich aan te houden, te vergroten.

 

Zorg goed voor jezelf

Als gezondheidswerkers ben je ook gevoelig voor de psychologische gevolgen van quarantaine. De zorg voor zieke en angstige patiënten zal dit waarschijnlijk nog versterken..

Zorg er daarom voor dat je aan je eigen basisbehoeften (eten, drinken en slapen) voldoet. Plan regelmatig pauzes in en blijf in contact met collega's en familieleden. Als je met besmette mensen werkt, praat dan open met je familie en vrienden over de risico's en de maatregelen die genomen zijn om deze risico's te beperken. Anticipeer op het feit dat je wellicht apart van hen in quarantaine wordt geplaatst, als ze niet zijn blootgesteld.




Voor alle betrokkenen

 

Het onderhouden van sociaal contact is belangrijk voor jezelf en voor anderen.

Voorafgaand aan de quarantaine zoals voorzien door de autoriteiten, moet de persoon die in quarantaine is de kans krijgen om afscheid te nemen en zijn emotionele toestand aan zijn geliefden over te brengen.

 
Eenmaal in quarantaine kan men best zijn netwerk in stand houden via het internet en communiceren via de sociale netwerken en zo het isolement te vermijden en solidariteit te bevorderen. Zo kan men verder op deze morele en sociale steun bouwen. Empathie en begrip tonen vermindert stress, bevordert aanpassing en kan de naleving van de quarantainevoorschriften verbeteren.


Je voorbereiden op de quarantaine

Sla indien mogelijk de nodige voorraden in voor de hele duur van de quarantaine. Denk daarbij vooral aan eten, huishoudproducten en medicatie.

 
Om de moed erin te houden

Vermijd commentaar te geven op de actualiteit of op de coherentie en relevantie van de maatregelen. Concentreer je op de dingen die je hebben geholpen om met succes door andere moeilijke gebeurtenissen uit het verleden heen te komen (muziek, evenwichtige voeding, lichaamsbeweging of vrienden). Erken dat je nog steeds je best doet in deze situatie die je niet kunt veranderen.


Bestrijd verveling en het gevoel alleen te zijn

Activiteiten plannen tijdens de quarantaine kan helpen de verveling te verminderen en tobben over lichamelijke symptomen en gevoelens van isolement te verminderen.




Zowel voor de professional als de patiënt in quarantaine is het normaal zich bij momenten neerslachtig of angstig te voelen. Als dit steeds weer voorkomt en je moeite hebt om uit je negatieve emoties te komen zonder geneesmiddelen, is het belangrijk om erover te praten en, indien nodig, hulp van buitenaf te zoeken. Specialisten zijn beschikbaar, zelfs tijdens periodes van opsluiting of quarantaine, hetzij per telefoon of per video. (https://www.info-coronavirus.be/nl/psychosociale-hulpverlening/)

 

 

Om te verdiepen

https://www.info-coronavirus.be/nl/quarantaine-isolatie/

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/03/17/de-psychologische-gevolgen-van-quarantaine-en-wat-we-daaraan-kun/




Thierry DEROUA

Licentiaat in de Criminologie, 
Gedragscoach