Paniekaanval herkennen en verhelpen

Een paniek- of angstaanval is een onmiddellijke natuurlijke reactie die kan uitgelokt worden door een duidelijk afgebakend risico. Daarna pakt de persoon of een naaste het risico in kwestie aan. Het kan echter ook gaan om een overdreven ongepaste angstige reactie.



Tijdens een paniekaanval kan men echt het gevoel krijgen dat men aan bepaalde fysieke symptomen lijdt. Bovendien kan dit, wanneer men meerdere aanvallen heeft, leiden tot chronische angst of angststoornissen.

 

Oorzaken


Paniekaanvallen kunnen worden veroorzaakt door gevaar, maar ze beginnen ook erg vaak zonder een duidelijke reden, zoals bij fobieën. De initiële reactie is vaak gewoon stress, maar die kan omslaan in angst. Als de patiënt in dit stadium er niet in slaagt het risico of vooral het feit dat er geen risico is, te relativeren, kan er en echte paniekaanval starten die enkele minuten of meer dan een uur kan duren!

 

Hoe herken je een paniekaanval?


Met een paniek- of angstaanval kunnen veel verschillende lichamelijke sensaties gepaard gaan. Daardoor wordt het angstgevoel vergroot, waardoor de patiënt nog sterker de indruk krijgt dat hij echt een gezondheidsprobleem heeft.



Tijdens een paniek- of angstaanval kan je het volgende voelen:

  • Moeite hebben met ademhalen of zelfs het gevoel hebben dat je stikt, soms heeft men ook het gevoel dat men hyperventileert.

  • Een versnelde hartslag (die soms ook meetbaar is)

  • Verhoogde temperatuur (soms door effectieve hypertensie)

  • Pijn in de borst (dat kan ook een teken zijn van een probleem met je hart, maar die pijn wordt doorgaans veroorzaakt door pijn in de borstwand, zoals bij intercostale neuralgie)

  • Spijsverteringsproblemen (misselijkheid, braken, buikkrampen of diarree)

  • Vlagen van duizeligheid

  • Flauwvallen of het bewustzijn verliezen. Niet goed meer zien of gonzende oren (vaak door een hoge bloeddruk).

 

Wat moet ik doen?


Natuurlijk is het belangrijk om het onderscheid te maken tussen een reactie op een reëel gevaar en een ongepaste reactie.


Houd vooral de nieuwsgierigen weg en benader de persoon rustig, vraag hem of haar om zich te concentreren op de ademhaling. Sta erop dat de persoon langzaam inademt, de  ademhaling een paar seconden blokkeert en vervolgens continu en zo langzaam mogelijk uitademt. Ook kan je de ademhaling begeleiden door een hand op de buik te leggen en de persoon te begeleiden en bemoedigen op een rustige, langzame en kalme toon.


Luister naar de persoon en zoek uit wat de angst heeft veroorzaakt. Is de bron van de stress extern, zoals een storend geluid, een ongeval of boze of agressieve mensen in de omgeving? Dan moet de persoon gerustgesteld worden, weggehouden worden van wat hem of haar stress bezorgt en beschermd worden.


De oorzaak van de angst kan soms moeilijker vast te stellen zijn en dan overheerst na verloop van tijd de paniekaanval.


Als de persoon zijn ademhaling niet onder controle kan krijgen of als er meer alarmerende gewaarwordingen de kop op steken, zoals erge pijn in de borst, bel je best 112.

 

Minimaliseer paniekaanvallen niet


Het is belangrijk dat je een paniekaanval niet bagatelliseert. Ten eerste omdat het soms moeilijk is om het verschil te zien tussen zo’n aanval en een echt fysiek probleem. Het is bijvoorbeeld niet gemakkelijk om het onderscheid te maken tussen pijn in de borst, intercostale neuralgie en een hartaanval.


Ten tweede, omdat een paniekaanval een ander gezondheidsprobleem kan veroorzaken. Een versnelde hartslag of hoge bloeddruk als gevolg van angst kan een reeds bestaand hartprobleem doen opflakkeren.


Vergeet ten slotte niet dat meerdere paniekaanvallen kunnen leiden tot chronische angst of een echt psychiatrisch probleem.

 



Frank VAN TRIMPONT

Doctor in de geneeskunde

 




Lees ook:

Hoe help je iemand in shock na een ongeval?

Burn-out: snel mijn EHBO-kit!

Omgaan met een naaste met een burn-out

Hoe ondersteun ik een uitgeputte medewerker?

De begeleiding van een getraumatiseerde hulpverlener is zeer specifiek!

Wanneer zoek je professionele hulp na een ingrijpende interventie?



Meer informatie:

https://www.depsycholoog.nl/paniekaanvallen/