Hoe beperk je het risico op schoorsteenbrand tot een minimum?

Het rookkanaal van een schoorsteen moet de rook afvoeren uit de woning. Aan de binnenkant van het rookkanaal wordt echter roet afgezet. Die is brandbaar en kan een schoorsteenbrand veroorzaken. Periodiek onderhoud is daarom absoluut noodzakelijk!

      

Hoe onstaat een schoorsteenbrand?

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan het toch gebeuren dat er, door de ophoping van roet en teer, brand ontstaat in een schoorsteen. Dit wordt altijd beschouwd als een serieuze brand; het is dus van wezenlijk belang om in zo’n geval altijd direct de brandweer te bellen.

Door de brand kan de temperatuur aan de binnenkant van de schoorsteen oplopen tot wel 1000°C. En daar is het rookkanaal normaal niet op berekend. Als er daardoor barsten ontstaan of als de draagstructuur al verzwakt is, is de kans groot dat de brand zich verder uitbreidt naar de rest van het huis. Er zijn daarnaast nog andere - beter te beheersen - factoren die het risico op brand kunnen vergroten.


Diagnose van de schoorsteen: wat zijn de risico’s?


De stand van het rookkanaal

Hoe heter de lucht, hoe lichter die is en hoe sneller die stijgt: dat is het principe van de heteluchtballon. En hoe verticaler het rookkanaal, hoe beter de schoorsteen trekt. Het verbindingsstuk van het verwarmingsapparaat naar de schoorsteen mag horizontaal lopen, maar moet dan wel zo kort mogelijk zijn.

Wanneer de rook in aanraking komt met de open lucht, lost hij zich op. Elk obstakel dat de doorstroming van de lucht belemmert verlaagt de trekkracht. Om de invloed van dalende winden en turbulenties - die vaak voorkomen langs daken - te voorkomen, moet een minimale afstand tussen de nok van het dak (waar de schoorsteen uit het dak komt) en de opening van de schoorsteen worden gerespecteerd. In België is die hoogte vastgelegd in de norm NBN B61-002. Om een goede trek te garanderen, mag de rook geen last hebben van turbulentie. Een rookkanaal moet dus steeds zo glad mogelijk zijn en zo min mogelijk bochten en of andere hindernissen hebben.


Een slechte isolatie

De hete lucht die in de schoorsteen omhoog gaat kan extreem hoge temperaturen bereiken. Licht ontvlambaar materiaal dat aan dergelijke temperaturen wordt blootgesteld, zal ongetwijfeld in brand schieten. Bij de bouw van een schoorsteen is de isolatie van de schoorsteen dus van groot belang.

Wanneer de schoorsteen is gemaakt van baksteen of hittebestendige buizen is dat minder problematisch dan wanneer deze is gemaakt van roestvrij staal. In oudere huizen is het zeker opletten geblazen: niet zelden zien we daar vloer- of dakbalken de schoorsteen dwarsen. Bovendien komen barsten er vaker voor dan in nieuwe woningen.

Zoals we al in vele andere artikels hebben beschreven, zijn rook en verbrandingsgassen giftig. Het is dan ook een eerste vereiste dat de wanden van het rookkanaal van de schoorsteen volledig luchtdicht zijn.


Het periodieke onderhoud en de regelmatige controle

• Wanneer een schoorsteen een tijd niet wordt gebruikt, komen er stof en bladeren in en kunnen er zelfs vogels nesten in gaan bouwen. Het spreekt voor zich dat er een visuele controle van de schoorsteen moet gebeuren voor die opnieuw in gebruik wordt genomen.

• Wanneer een schoorsteen niet goed trekt of het verwarmingstoestel niet goed werkt, hoopt het roet zich op aan de binnenkant van het rookkanaal. Dit kan tot ernstige problemen leiden: CO-vergiftiging of schoorsteenbrand. Regelmatig de schoorsteen laten vegen is dus een must, met een wettelijk vastgelegd minimum van eenmaal per jaar.

• Ook bij het gebruik van verwarmingstoestellen die weinig roet vormen (bv. gaskachels), kan er zich materiaal afzetten op de wanden van het rookkanaal, kunnen er scheuren en barsten ontstaan of voorwerpen in het kanaal terechtkomen die de afvoer van rook en gassen verhinderen of bemoeilijken. Het wordt dan ook aanbevolen om de schoorsteen hierop regelmatig visueel te controleren.


De bouw, het onderhoud en de controle van schoorstenen is niet eenvoudig en moet dan ook worden overgelaten aan vaklui. De bewoner van de woning is verplicht om de controle en het onderhoud regelmatig te laten uitvoeren. Zodra er sprake is van (een vermoeden van) brand, moet de brandweer onmiddellijk worden verwittigd.


Jean-Paul CHARLIER
Brandweercommandant o.r.

Lees ook:
Rook in een woning = gevaar!
CO, de “stille moordenaar” die ongemerkt je huis binnensluipt
Centrale verwarming, hulpkacheltjes of open haard: let op!

Meer weten