Mensenhandel in de Europese Unie

Mensenhandel is een reëel probleem binnen de EU. Het fenomeen is veel breder dan enkel seksuele uitbuiting en heeft vele gedaanten.

 

Aantal en afkomst van de slachtoffers

De lidstaten registreerden iets meer dan veertienduizend slachtoffers op twee jaar tijd (zie verslag EU 2020), waarbij we er kunnen van uit gaan dat dit een ernstige onderschatting is van hun werkelijke aantal. Meer dan een derde van deze slachtoffers wordt uitgebuit in de lidstaat waar zij wonen en ongeveer de helft van hen zijn EU-burgers.

Als we naar de nationaliteit van de slachtoffers kijken zien we dat, in absolute aantallen, de volgende landen het belangrijkst zijn:

  • Binnen de EU: Roemenië, Hongarije, Frankrijk, Nederland en Bulgarije;
  • Voor de landen buiten de EU: Nigeria, China, Oekraïne, Marokko en India.


De verschillende vormen van mensenhandel (MH)


Mensenhandel met de bedoeling de slachtoffers seksueel uit te buiten

Seksuele uitbuiting is de meest verbreide vorm van MH in de EU, aangezien het om ongeveer 60% van de slachtoffers gaat, van wie meer dan de helft EU-onderdanen zijn.

Dit soort mensenhandel wordt als genderspecifiek beschouwd omdat meer dan 90% van de slachtoffers vrouw is. Vrouwen maken overigens de meerderheid uit van de slachtoffers van mensenhandel in al zijn vormen.

De volgende situaties worden als risicovol beschouwd: prostitutie, escortbureaus en -diensten, massagediensten, bars en nachtclubs. Er zij op gewezen dat men steeds meer gebruik maakt van het internet en nieuwe technologie om slachtoffers te ronselen en te verkopen, vooral vrouwen en meisjes, maar ook om kinderen in de val te lokken.


Mensenhandel voor arbeidsuitbuiting

We zien ook een toename van de mensenhandel voor arbeidsuitbuiting, die in totaal ongeveer 15% van de slachtoffers betreft.

Deze vorm van mensenhandel komt vooral voor in de landbouw (vooral seizoenarbeid); particuliere uitzendbureaus; de bouw; de Horeca; in de schoonmaak, huishoudelijk werk en zorgverlening, in verzorgingshuizen, nachtwinkels, bars, autowasstraten, afvalinzamelings- en recyclingbedrijven; in de bosbouw; de textiel- en kledingsector en in de voedselproductie, -verwerking en -verpakking.

Slachtoffers zijn hier meestal mannen (68%), hoewel vrouwen dan weer oververtegenwoordigd zijn in de schoonmaaksector.


Andere vormen van uitbuiting

Ongeveer 20% van de slachtoffers wordt op nog andere manieren uitgebuit. Het gaat dan om:

  • verkoop van pasgeboren baby’s en organen. We zien ook illegale adoptie, handel in burgers van de Unie die door middel van fraude financieel worden uitgebuit, en mensenhandel in de vorm van draagmoederschap.
  • Soms worden mensen gedwongen te bedelen of kleine vergrijpen te plegen zoals zakkenrollen of om deel te nemen aan complexere misdrijven (b.v. fraude of beroving). De slachtoffers zijn vaak kwetsbare personen omwille van een verslaving of een lichamelijke handicap. Bij beide vormen van mensenhandel zien we dat de daders en slachtoffers veel reizen tussen de verschillende landen. Daarbij gaat het meestal om jongeren.

Uit verslagen van EU-lidstaten blijkt ook het belang van mensenhandel met het oog op gedwongen huwelijken en schijnhuwelijken, waarbij slachtoffers soms ook worden verhandeld voor andere vormen van mensenhandel, waaronder seksuele uitbuiting of uitbuiting op arbeidsgebied. Vrouwen zijn bijzonder kwetsbaar voor deze vormen van mensenhandel en veel van de slachtoffers komen uit gemarginaliseerde Roma-gemeenschappen.

Bovendien is er een verband met migratie, gezien de kwetsbaarheid van migrantenvrouwen en -meisjes voor deze vormen van mensenhandel.



Kinderhandel

Tenslotte maken kinderen in de Europese Unie bijna een kwart uit van alle slachtoffers van MH. Drie kwart van deze kinderen zijn EU-burgers, de meeste daarvan (78%) zijn jonge meisjes.

Het blijkt dat meer dan 60% van de kinderen die slachtoffer zijn van MH seksueel worden uitgebuit. Ze worden ook ingezet in gedwongen criminaliteit, vooral voor zakkenrollen of winkeldiefstal, maar ook voor drugshandel.

De risico's op uitbuiting zijn nog groter voor migrantenkinderen, vooral de zogenaamde niet-begeleide minderjarigen. Mensenhandelaars gaan ook soms in opvangcentra op zoek naar slachtoffers.

 

Claude BOTTAMEDI
Korpschef o. r. van een politiezone


Bron:
Europese Commissie, Derde verslag over de vooruitgang in de strijd tegen de mensenhandel (2020) opgesteld volgens artikel 20 van de richtlijn 2011/36/UE inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, op 20.10.2020, op:
https://ec.europa.eu/anti-trafficking/third-report-progress-made-fight-against-trafficking-human-beings_en
https://www.europarl.europa.eu/news/nl/headlines/society/20210204STO97130/stop-mensenhandel-het-europees-parlement-vragen-om-meer-maatregelen