Wat als je als vrouw wordt lastiggevallen in het openbaar?

In de ogen van een agressor is een vrouw fysiek zwakker en een makkelijk slachtoffer. Vrouwen hebben er dus alle belang bij om zich bewust te zijn van mogelijke gevaren zonder in paranoia te vervallen en de juiste reflexen aan te leren.

De beste verdediging is en blijft immers geweld voorkomen: reageren vooraleer het plaatsvindt, een gesprekspartner die zich te erg opwindt kunnen kalmeren, vluchten of de agressie verbaal stoppen. 
We geven een overzicht van de verschillende mogelijke situaties.


Vluchten als het mogelijk is

De problemen ontvluchten blijft de beste manier om geen klappen te krijgen. Vluchten is enkel doeltreffend indien je in de buurt van een veilige plek bent: een handelszaak of een politiekantoor.
Als het om een pathologische agressie gaat, als de agressor met andere woorden onder invloed van drugs of alcohol is of een fysiek of mentaal probleem heeft, is dit zeker de strategie bij uitstek. In dit geval heeft het immers geen zin om op hem in te praten, je grenzen aan te geven of elke andere manier om hem tot rede te brengen. Neem koste wat kost afstand van die persoon, zorg dat je niet in de buurt bent van voorwerpen die gevaarlijk kunnen zijn en ga indien mogelijk weg. Deze gevallen komen echter niet vaak voor.


De agressor destabiliseren

Onverwacht reageren om de agressor te verrassen kan hem afleiden en je tijd geven om te vluchten. 
Iets doen dat niet logisch is kan de agressor zodanig van slag brengen dat hij je niet meer lastigvalt. Citeer bijvoorbeeld een citaat of een reclameslogan die hem uit het lood slaat en doet nadenken zodat hij moet proberen om wijs te raken uit de situatie.


Verbale de-escalatie

In sommige gevallen kan je agressie op voorhand een halt toeroepen. Dit is bijvoorbeeld mogelijk bij een persoon die ontploft en die gewelddadig wordt door opgehoopte frustratie. Als die frustratie niet wordt gekanaliseerd kan dit destructieve geweld in agressie ontaarden.
Dit soort agressor is makkelijk te herkennen: zijn geweld ontstaat spontaan en zijn hevige reactie is overdreven omdat het om de spreekwoordelijke druppel gaat die de emmer doet overlopen. Het gaat om echte emoties, zijn gelaat ziet vaak rood van woede en hij kan zich achteraf voor zijn gedrag schamen.
In dit geval blijf je best kalm. Negeer je agressor niet maar wees een luisterend oor. Geef hem op bepaalde punten gelijk, spreek hem niet tegen, onderbreek hem niet maar laat zien dat je hem hoort en begrijpt. Reageer met zinnen zoals “Je hebt gelijk, dat is een erg vervelende situatie.” Het feit dat hij het gevoel heeft dat er iemand naar hem luistert doet zijn woede soms afnemen voordat ze in geweld ontaardt.


Zich met hand en tand verdedigen

Wanneer het om fysieke agressie gaat en je niet kunt vluchten, reageer dan kordaat door te roepen, je kwaad te maken en te verzetten. Meestal is dit genoeg om de agressor te stoppen. Volgens de statistieken verkleint jezelf fysiek verdedigen aanzienlijk het risico dat het geweld eindigt in een verkrachting.
Probeer de agressor op minstens een armlengte afstand te houden. Zorg er indien mogelijk voor dat er iets tussen jou en de agressor staat (een tafel, een stoel of andere mensen) en verlies je agressor niet uit het oog zodat je je wanneer nodig fysiek kunt verdedigen.


Schreeuw moord en brand en zoek hulp

Soms volstaat het om de aandacht van andere aanwezigen te trekken om de agressor te ontmoedigen. “Brand!” roepen blijkt dan meer reactie teweeg te brengen dan “Hulp!”.
Doorgaans heeft het meer effect om je tot één persoon te richten dan tot een groep. Aarzel dus niet om specifiek iemand uit te kiezen en die om hulp te vragen, bijvoorbeeld om hulp te gaan halen, om met de agressor te praten en hem te kalmeren of om je naar een veilige plek te vergezellen.

Indien je naar een noodnummer belt (bij voorkeur ingesteld in je telefoon) blijf je best aan de lijn, zelfs als je een boodschap te horen krijgt en moet wachten. Geef vervolgens eerst en vooral het adres door en een beschrijving van je agressor.


Aarzel niet met je reactie

Struisvogelpolitiek is zelden een efficiënte strategie. Studies tonen aan dat het altijd helpt om duidelijk en meteen je grenzen aan te geven tegenover alles wat onaangenaam en te voorkomen valt. Dit kan verbaal of met gebaren (een opdringerige hand wegduwen bijvoorbeeld). Dit soort reactie kan fysieke agressie voorkomen omdat iemand die nog niet helemaal beslist had of hij je zou lastigvallen, op andere gedachten kan brengen.
Vooral bij instrumentele agressie is dit soort verdediging bijzonder doeltreffend, wanneer er geen direct fysiek gevaar is. De agressor weet dan wat hij doet, hij handelt bewust en hij gebruikt agressie als instrument om de emoties van zijn slachtoffer te beïnvloeden. Denk maar aan manipulatie, pesten of chantage.

Als je je nog niet zeker genoeg voelt om verbaal te reageren is het raadzaam om vooraf te oefenen. Oefen om onbeleefd te zijn, te roepen, je niet voor te stellen wat er zou kunnen gebeuren, om geen excuses te zoeken en jezelf voorrang te geven. Hetzij in fictieve situaties, hetzij door in dagelijkse situaties te reageren op het minste teken dat iemand je grenzen overschrijdt. Oefenen kan eveneens je zelfvertrouwen opkrikken.

 

Michèle ORBAN


Lees ook:
Hoe kun je voorkomen dat je op straat aangevallen wordt?
Vrouwen en veiligheid: de juiste reflexen
Als vrouw alleen op reis: enkele tips
Agressief gedrag bepalen
Agressie beheersen: elke vorm een eigen aanpak