In welke gevallen fouilleert een politieambtenaar iemand?

In welke gevallen fouilleert een politieambtenaar iemand?

Het fouilleren van een persoon is een rechtstreekse inbreuk op de individuele rechten en vrijheden. Politieambtenaren moeten dan ook heel strikt de wettelijke bepalingen hieromtrent opvolgen en toepassen. 

Als iemand wordt gefouilleerd wordt eigenlijk zijn recht op respect voor het privéleven en de menselijke waardigheid en het recht op fysieke integriteit aangetast.
In dit en een volgend artikel nemen we deze praktijk eens onder de loep.


Definitie van het begrip fouillering

De fouillering van een persoon is het betasten van het lichaam op of onder de kleding van die persoon of de controle van zijn of haar bagage om na te gaan of hij of zij al dan niet bepaalde voorwerpen op of bij zich draagt.
In het kader van de politieopdrachten onderscheidt de wet drie soorten fouilleringen van personen: de veiligheidsfouillering, de gerechtelijke fouillering en de fouillering van een persoon voor deze in een cel wordt opgesloten.


De veiligheidsfouillering
De veiligheidsfouillering is een preventieve bestuurlijke politiemaatregel om te voorkomen dat er een overtreding wordt begaan of dat de openbare orde wordt bedreigd of verstoord.
Het doel van een dergelijke fouillering is voornamelijk het beschermen van de politieambtenaren en eventuele derden, door na te gaan of de betrokken persoon een wapen of een ander voorwerp bij zich draagt dat een gevaar voor de openbare orde kan betekenen.

Een veiligheidsfouillering is gerechtvaardigd wanneer:
• de politieambtenaar redelijke gronden heeft om te denken dat de persoon die aan een identiteitscontrole wordt onderworpen een wapen of een ander voorwerp zou kunnen dragen dat een gevaar vormt voor de openbare orde;
• een persoon het voorwerp uitmaakt van een bestuurlijke of gerechtelijke vrijheidsberoving;
• personen deelnemen aan openbare bijeenkomsten die een reële bedreiging vormen voor de openbare orde;
• personen toegang hebben tot plaatsen waar de openbare orde wordt bedreigd.


De gerechtelijke fouillering
Een gerechtelijke fouillering wordt uitgevoerd in geval van een gerechtelijke vrijheidsberoving of wanneer er ernstige aanwijzingen bestaan dat de persoon overtuigingsstukken of bewijsmateriaal in verband met een misdaad of wanbedrijf bij zich heeft. De gronden voor een gerechtelijke fouillering moeten redelijk en gewettigd zijn. Een gerechtelijke fouillering met de bedoeling een nog niet gekend misdrijf te ontdekken is wettelijk verboden.


De fouillering vóór de opsluiting in een cel
Iedere persoon die bestuurlijk of gerechtelijk van zijn vrijheid is beroofd moet worden onderworpen aan een grondige fouillering op het lichaam voor hij of zij in de cel wordt opgesloten. De bedoeling van deze fouillering is er zeker van te zijn dat de betrokken persoon niet in het bezit is van voorwerpen of stoffen die gevaarlijk zijn of kunnen zijn voor zichzelf of voor anderen, of die een ontsnapping kunnen vergemakkelijken.


Wilt u uw zakken even leegmaken?

Wanneer een politieambtenaar iemand vraagt om zijn of haar zakken leeg te maken mag deze persoon dat weigeren omdat hij of zij in dat geval niet verplicht is medewerking te verlenen. Het Hof van Cassatie is van oordeel dat wanneer iemand vrijwillig de zakken van zijn of haar kleding of bagage leegmaakt dit niet het gevolg is van een veiligheidsfouillering, maar van een eenvoudig verzoek om vrijwillige medewerking om te voorkomen dat men zou moeten overgaan tot een veiligheidsfouillering.

Door de uitdrukkelijke toestemming en vrijwillige medewerking van de persoon heeft dit niet het karakter van een fouillering. De elementen die op die manier worden verkregen zijn regelmatig op voorwaarde dat de betrokken persoon vrijwillig heeft meegewerkt en er dus op geen enkele wijze sprake was van een inbreuk op zijn of haar individuele vrijheden of rechten.


Lees ook:
Mag de politie mijn voertuig doorzoeken?
Hoe en wanneer mag een politieagent iemand in de boeien slaan?
Aanhouding voor openbare dronkenschap: wanneer en onder welke voorwaarden?
De gerechtelijke vrijheidsbeneming: in welke gevallen?
Bestuurlijke aanhouding van een persoon: wanneer en waarom?
Bestuurlijke aanhouding: duur en informatieplicht

Christophe ROMBOUX
Hoofdcommissaris, Korpschef politiezone ORNEAU-MEHAIGNE

Referentiewerk:
C. Bottamedi, C. Romboux en F. Moreels. Interventiezakboekje 2022. Politiepocket. Mechelen: Wolters Kluwer Belgium.

Verder lezen