Gewone ruzie of partnergeweld?

In geval van huiselijk geweld gebruikt de dader controle en overheersing. Hoe reageert het slachtoffer om zich te verdedigen? Hoe het verschil maken tussen een huwelijksconflict en huiselijk geweld?


Huiselijk geweld onderscheiden van een huwelijksconflict is moeilijk: beide problemen kunnen leiden tot gewelddadig gedrag. Nochtans zijn de mechanismen en problemen die eraan ten grondslag liggen niet hetzelfde.

 
Vier praktische criteria om huwelijksconflicten van huiselijk geweld te onderscheiden

  • de macht

Bij huiselijk geweld wil de dader macht over het slachtoffer (de persoon zelf) hebben. Terwijl in huwelijksconflicten elk van de hoofdrolspelers probeert macht te hebben over de situatie of over het onderwerp van twist.

  • de intentie

Bij huiselijk geweld wil de dader het slachtoffer beheersen en domineren omdat hij de andere ziet als object dat hem toebehoort. In huwelijksconflicten wil elk van de hoofdrolspelers de ander overtuigen van een specifiek onderwerp dat de kern van het conflict vormt.

  • de volharding

Huiselijk geweld is het resultaat van een dynamisch proces dat zich langdurig afspeelt tussen dader en slachtoffer. Het is niet het gevolg van een enkel gebaar, van een enkele situatie zoals het geval kan zijn bij ruzie. Het is waar dat huwelijksconflicten meerdere keren kunnen voorkomen maar in werkelijkheid ontstaan ​​ze wanneer het onderwerp van het geschil weer opduikt.

  • het gevolg

De slachtoffers van huiselijk geweld voelen voortdurend angst, schaamte en vernedering. Ze kunnen zich uit angst voor represailles niet vrij uiten. Meestal gaan ze zichzelf afsluiten en onderwerpen ze zich. Tijdens huwelijksgeschillen zijn beide hoofdrolspelers vrij om naar eigen inzicht te reageren.


Controle- en overheersingsstrategieën van de pleger van huiselijk geweld

Om de dynamiek die speelt te begrijpen en het gevaar van een situatie te beoordelen is het belangrijk om in gedachten te houden dat de acties van de dader niet noodzakelijk gewelddadig zijn.

Om zijn overheersing te bevestigen en zijn slachtoffer te controleren gebruikt de dader inderdaad een of meer strategieën die duidelijk al dan niet gewelddadig kunnen zijn. Hij kan gebruik maken van:

  • Spanningsstrategieën. De auteur creëert bijvoorbeeld een klimaat van spanning, is bedreigend of vertoont ongewoon gedrag zodat het slachtoffer de aandacht op hem richt.

  • Agressieve strategieën: de dader komt in actie en pleegt psychisch, fysiek of seksueel geweld

  • Overheersingsstrategieën, of dit nu op sociaal niveau is (de auteur controleert de vriendschappelijke, familiale en professionele banden van het slachtoffer) of op economisch niveau (de dader controleert de financiën van het slachtoffer).

  • Afleidings- en verzoeningsstrategieën. Bijvoorbeeld: de auteur ontkent of minimaliseert de handelingen die hij stelt. Hij manipuleert onder meer het slachtoffer door vergiffenis te vragen als hij weet dat hij zich slecht heeft gedragen en een sanctie riskeert.

Door dergelijke strategieën toe te passen tracht de auteur een hiërarchische relatie op te leggen en zichzelf in een dominante positie te plaatsen. Hij zoekt macht en controle over zijn slachtoffer.


Beschermingsstrategieën van het slachtoffer

Geconfronteerd met het gedrag van de dader kan het slachtoffer op verschillende manieren reageren, maar het probeert voortdurend zichzelf te beschermen. Enkele van de beschermingsstrategieën die het slachtoffer kan toepassen zijn onder meer:

  • De ontkenning: het slachtoffer minimaliseert en negeert totaal het geweld dat het heeft ondergaan en de gevolgen daarvan.
  • De ondergeschiktheid: het slachtoffer gedraagt ​​zich zoals de dader wil, anticipeert op elk van zijn daden om zijn woede niet op te wekken.
  • Het overleven: het slachtoffer vlucht, zoekt een schuiloord of trekt weg tijdens de crisis. Het slachtoffer zal bijvoorbeeld zijn toevlucht zoeken bij familie.
  • De onderhandeling: het slachtoffer probeert het gedrag en de houding van de dader te veranderen. Het zal er bijvoorbeeld mee instemmen de relatie met de dader voort te zetten op voorwaarde dat deze op psychologisch vlak gevolgd wordt voor zijn verslavingen.
  • De tegenmacht: het slachtoffer komt in opstand tegen de dader, verzet zich tegen hem maar blijft in de relatie met hem. Het slachtoffer gaat bijvoorbeeld dingen doen die hem gewoonlijk verboden zijn.
  • Het verzet: het slachtoffer wijst de dader af en focust op zichzelf, op zijn eigen behoeften en verlangens. Het slachtoffer definieert zichzelf niet meer in functie van de dader.

Wanneer het slachtoffer een positie van onderhandeling, tegenmacht of verzet inneemt probeert het de controle over zijn leven terug te vinden, zijn eigen keuzes te maken en zijn autonomie te herwinnen. Dit zijn echter momenten waarop het risico bestaat dat de dader gewelddadiger wordt omdat de dynamiek die hij met het slachtoffer onderhoudt (of onderhield) wordt verstoord. Hij zal zijn doel niet (of niet langer) bereiken. In de mate dat de dader deze grenzen kan verleggen is bijzondere voorzichtigheid geboden wanneer het slachtoffer zichzelf op een dergelijke manier beschermt.

Vaak geconfronteerd met huiselijk geweld, hoe jezelf trainen?

Aarzel niet om de opleidingen te volgen die worden aangeboden door de informatiecentra die gespecialiseerd zijn in huiselijk geweld en geweld binnen het gezin.

Voor bijkomende informatie :
https://www.besafe.be/nl/veiligheidsthemas/geweld/partnergeweld
https://1712.be/home /wat-is-geweld


Axelle BEGHIN
Criminologe bij het parket van het Hof van Beroep van Luik

Bron: Beghin, A., & Laouar, N. (2020). La violence conjugale : Évaluation du risque et éloignement du domicile. Uitgeverij Politeia.


Lees ook:
Partnergeweld: wat is het woningverbod en wie beslist daarover?
De vicieuze cirkel van partnergeweld doorbreken
Kinderen als getuigen van partnergeweld: wat zijn de gevolgen voor hen?
Partnergeweld: tips voor de slachtoffers
Psychologisch partnergeweld opsporen en het slachtoffer helpen